Theo “Báo cáo giải pháp ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI)” của Trung tâm Chuyển đổi số (Vietnam Airlines), khi biến đổi khí hậu trở thành thách thức toàn cầu, lượng khí thải carbon từ hoạt động hàng không được chú ý nhiều hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, trong khi các hãng bay đang nỗ lực chuyển sang nhiên liệu bền vững và tối ưu hóa đội tàu, thì một nguồn phát thải đáng kể khác xuất phát từ các công trình xây dựng như nhà ga, đường băng, bãi đậu lại chưa được đo lường một cách đầy đủ… Phần “carbon ẩn” này thường bị bỏ sót do không được tích hợp vào quy trình đánh giá từ đầu.
Để giải quyết khoảng trống đó, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) phối hợp với Atkins, công ty kỹ thuật và thiết kế có trụ sở tại Anh, đã phát triển bộ công cụ kỹ thuật số đầu tiên trên thế giới dành riêng cho việc đánh giá khí thải carbon tại các dự án sân bay. Công cụ này hỗ trợ các nhóm quy hoạch và phát triển cơ sở hạ tầng tính toán lượng phát thải ngay từ giai đoạn tiền thiết kế, thay vì chờ đến giai đoạn sau như thông lệ hiện tại.
Phần lớn các công cụ đo carbon trên thị trường được thiết kế cho các loại công trình xây dựng dân dụng nói chung và chỉ phát huy tác dụng ở giai đoạn cuối của quy trình thiết kế. Ngược lại, bộ công cụ do IATA và Atkins phát triển tập trung vào khu vực nhà ga sân bay, nơi có mức độ đầu tư lớn và chuỗi vật liệu tiêu tốn nhiều năng lượng. Việc đưa ra các tính toán định lượng sớm không chỉ giúp các nhà phát triển đánh giá được chi phí carbon mà còn cho phép đưa ra những điều chỉnh phù hợp trong lựa chọn vật liệu, kết cấu và quy trình thi công để giảm tác động ngay từ đầu.
Theo IATA, bộ công cụ được thiết kế để tích hợp vào quy trình ra quyết định một cách linh hoạt và không ràng buộc vào một nền tảng công nghệ duy nhất. Dữ liệu sau tính toán được cung cấp dưới định dạng trực quan, giúp các bên liên quan nhanh chóng hiểu được tác động môi trường của từng lựa chọn thiết kế. Từ đó, các nhà điều hành sân bay có thể chủ động đề xuất các biện pháp giảm thiểu phát thải hiệu quả và có cơ sở rõ ràng để lập báo cáo môi trường.
Ông Nick Careen, Phó Tổng giám đốc phụ trách khai thác, an toàn và bảo mật của IATA, cho biết: “Bộ công cụ này sẽ hỗ trợ các sân bay hiện thực hóa cam kết trung hòa carbon thông qua một nền tảng đánh giá dễ sử dụng, linh hoạt và phù hợp với thực tiễn triển khai dự án trong ngành hàng không”.
Việc phát triển công cụ đo carbon dành riêng cho sân bay đánh dấu một bước tiến cụ thể trong chiến lược hướng tới phát triển bền vững của ngành. Khi nhu cầu mở rộng và nâng cấp hạ tầng hàng không ngày càng tăng, các công cụ như thế này sẽ đóng vai trò không nhỏ trong việc đảm bảo tăng trưởng đi kèm với trách nhiệm môi trường rõ ràng, khả thi và có thể đo lường.
